درمان اختلال نعوظ — راهکارهای علمی، هدفمند و قابل اعتماد(Shock wave therapy)
اختلال نعوظ (ED) به معنای ناتوانی در رسیدن یا حفظ نعوظ کافی برای رابطه جنسی است؛ مشکلی که میتواند کیفیت زندگی، اعتماد به نفس و روابط فردی را تحت تأثیر قرار دهد. درمان اصولی معمولاً ترکیبی از روشهای پزشکی، فیزیوتراپی، اصلاح سبک زندگی و مدیریت روانی است.
برای ارزیابی رایگان وضعیت نعوظ خود کلیک کنید.
اختلال نعوظ چیست؟
اختلال نعوظ وضعیتی است که مرد نمیتواند به طور مکرر نعوظ کافی برای رابطه جنسی داشته باشد یا حفظ کند. این مشکل ممکن است ریشه جسمی، مثل مشکلات عروقی، عصبی یا هورمونی، داشته باشد یا ریشه روانی، مثل استرس و اضطراب، و اغلب ترکیبی از هر دو عامل است.
اگر با اختلال نعوظ مواجه شدید:
به پزشک متخصص مراجعه کنید.
سبک زندگی خود را بررسی و اصلاح کنید.
فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
استرس و اضطراب را مدیریت کنید.
داروها و درمانهای پزشکی را پیگیری کنید.
پیگیری منظم و ارزیابی پیشرفت.
علتهای اختلال نعوظ — جسمی، روانی و ترکیبی
اختلال نعوظ ناشی از عوامل مختلف جسمی، روانی یا ترکیبی است. شناخت دقیق علت کمک میکند تا درمان هدفمند و مؤثر باشد. اغلب بیماران نیاز دارند که هم از نظر فیزیکی و هم روانی بررسی شوند تا بهترین راهکار ارائه شود.
نوع علت
توضیح کوتاه
جسمی
مشکلات عروقی، فشار خون بالا، دیابت، کلسترول بالا، بیماری قلبی، اضافه وزن، آسیب عصبی، جراحی لگنی و داروهای خاص
روانی
استرس، اضطراب، افسردگی و نگرانی از عملکرد جنسی که عملکرد نعوظ را مختل میکند
ترکیبی
اغلب هر دو عامل جسمی و روانی با هم وجود دارند و نیازمند درمان چند جانبه هستند
برای بررسی علت دقیق مشکل خود تماس بگیرید.
کی باید به پزشک مراجعه کنم؟
زمان مراجعه به پزشک برای اختلال نعوظ اهمیت زیادی دارد تا درمان به موقع شروع شود و مشکلات ثانویه پیش نیاید.
اگر نعوظ شما در بیشتر مواقع ایجاد یا حفظ نمیشود، نیاز به ارزیابی فوری است.
وقتی اختلال نعوظ روی رابطه جنسی، اعتماد به نفس یا فعالیتهای روزمره اثر گذاشته باشد.
در صورت داشتن دیابت، فشار خون، استرس یا سایر مشکلات سلامت که اختلال نعوظ را تشدید میکند.
اگر درد یا ناراحتی هنگام نعوظ دارید.
زمانی که داروها یا درمانهای فعلی روی عملکرد جنسی اثر منفی گذاشتهاند.
اگر تغییر ناگهانی در عملکرد نعوظ مشاهده میکنید که با سابقه قبلی متفاوت است.
جهت رزرو وقت ویزیت تخصصی کلیک کنید.
علتهای شایع آسیب نخاعی — علل و عواملErectile Dysfunction
آسیب نخاعی ناشی از عوامل مختلفی است که موجب آسیب به نخاع و اختلال در عملکرد آن میشوند. این آسیبها معمولاً به دلیل حوادث ناگهانی یا شرایط پزشکی خاص بروز میکنند.
علت آسیب نخاعی
توضیحات
تصادفات رانندگی
ضربههای شدید به ستون فقرات ناشی از تصادفات میتواند منجر به آسیب نخاعی شود.
سقوط از ارتفاع
سقوطهای شدید، خصوصاً در فعالیتهای کاری یا ورزشی، از عوامل اصلی آسیب نخاعی هستند.
ضربه به ستون فقرات
ضربات مستقیم به ستون فقرات میتواند به قطع یا آسیب پذیری ارتباط عصبی منجر شود.
ورزشهای پر خطر
فعالیتهای ورزشی که خطر آسیب به نخاع دارند، مانند فوتبال یا اسکی.
در صورت مشکوک بودن به آسیب نخاعی، سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کنید تا ارزیابی دقیق و درمان مناسب صورت گیرد.
روشهای درمان اختلال نعوظ — از طبیعی تا تخصصی
برای درمان اختلال نعوظ، روشهای متنوعی وجود دارد که بسته به شدت و علت مشکل انتخاب میشوند. این روشها شامل تغییر سبک زندگی، دارودرمانی، درمانهای هورمونی و روشهای تخصصی مانند شاک ویو یا ایمپلنت هستند. با انتخاب مناسب و تحت نظر متخصص، میتوان عملکرد جنسی را بهبود داد و کیفیت زندگی را افزایش داد.
روش درمان
توضیح کوتاه
مزایا / نکات
اصلاح سبک زندگی
ورزش منظم، کنترل وزن، ترک سیگار، مدیریت استرس
بهبود جریان خون و بازگشت عملکرد طبیعی بدون دارو
داروهای خوراکی
سیلدنافیل، تادالافیل، واردنافیل
تقویت نعوظ سریع و قابل تنظیم
درمان هورمونی
تستوسترون در موارد کمبود هورمون
بهبود تمایل و عملکرد جنسی در مردان دارای اختلال هورمونی
شاک ویو تراپی (LiSWT)
امواج شوک با شدت کم برای افزایش جریان خون
غیر تهاجمی، بدون درد، افزایش قدرت نعوظ
تزریقات یا ایمپلنت آلت تناسلی
تزریق موضعی یا کاشت پروتز
مناسب موارد مقاوم، اثر طولانی مدت
ابزار وکیوم و پروتز
استفاده از ابزارهای مکانیکی
کمک فوری به ایجاد نعوظ، قابل استفاده تحت نظر متخصص
راههای طبیعی برای بهبود اختلال نعوظ
راهکارهای طبیعی و مکمل میتوانند به بهبود گردش خون، تقویت عملکرد جنسی و کاهش اثرات استرس کمک کنند. این روشها به عنوان پشتیبان درمان تخصصی عمل میکنند و در بسیاری از مردان، نتایج مثبت در بهبود کیفیت زندگی جنسی ایجاد میکنند. توجه داشته باشید که برای نتایج مؤثر و پایدار، این اقدامات باید همراه با ارزیابی پزشکی و درمانهای تخصصی انجام شود.
روشهای طبیعی پیشنهادی:
ورزشهای هدفمند: تمرینات کگل و کاردیو باعث افزایش گردش خون به اندام تناسلی و تقویت عضلات مرکزی میشوند.
رژیم غذایی سالم و مدیریت وزن: کاهش چربیهای مضر، مصرف سبزیجات و پروتئین کافی عملکرد عروقی و هورمونی را بهبود میدهد.
ارتباط باز با شریک زندگی و کاهش استرس: گفتگو و حمایت روانی، اضطراب عملکردی را کاهش داده و نعوظ را تقویت میکند.
گروههای پشتیبانی و درمانهای روانشناختی: کمک به رفع مشکلات روانی و تقویت اعتماد به نفس جنسی، مؤثر در اختلالهای روانی-جسمی است.
این موارد کمک کننده هستند اما برای درمان قطعی باید با پزشک مشورت کنید. برای دریافت برنامه طبیعی درمان اختلال نعوظ متناسب با شرایط شما و مشاوره تخصصی فردی، همین حالا با دکتر متخصص تماس بگیرید و ارزیابی رایگان دریافت کنید.
چرا درمان اختلال نعوظ موثر است؟
بسیاری از موارد اختلال نعوظ با ترکیبی از روشهای درمانی تخصصی، اصلاح سبک زندگی و حمایت روانی قابل کنترل یا درمان هستند. حتی در شرایطی که مشکل ریشهای جسمی باشد، بهبود جریان خون و سلامت عروقی میتواند عملکرد نعوظ را به شکل قابل توجهی بهتر کند. با شروع سریع درمان و پیگیری منظم، امید به بازگشت اعتماد به نفس و کیفیت زندگی بالا وجود دارد.
برای مشاهده برنامه بهبود عملکرد شخصی خود، همین حالا کلیک کنید.
سوالات رایج درباره اختلال نعوظ
اختلال نعوظ چیست؟
اختلال نعوظ یعنی ناتوانی در ایجاد یا حفظ نعوظ کافی برای رابطه جنسی. این مشکل میتواند جسمی، روانی یا ترکیبی از هر دو باشد.
آیا اختلال نعوظ درمان قطعی دارد؟
درمان قطعی بسته به علت متفاوت است؛ با این حال ترکیبی از دارودرمانی، فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی میتواند به بازگشت عملکرد کمک کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هر گاه نعوظ مکرراً دچار مشکل شد یا روی کیفیت زندگی و اعتماد به نفس اثر گذاشت، لازم است سریعاً با متخصص مشورت شود.
درمان طبیعی اختلال نعوظ چیست؟
تمرینات فیزیکی، مدیریت استرس، خواب کافی، رژیم غذایی سالم و ترک سیگار میتوانند به بهبود طبیعی عملکرد نعوظ کمک کنند.
آیا اختلال نعوظ در مردان جوان هم دیده میشود؟
بله، حتی مردان جوان ممکن است به دلیل استرس، اضطراب یا مشکلات جسمی به اختلال نعوظ دچار شوند، هر چند شیوع در سنین بالاتر بیشتر است.
جمعبندی
اختلال نعوظ قابل درمان است و با شناسایی علت دقیق، اصلاح سبک زندگی، استفاده از روشهای درمانی مناسب و حمایت روانی، میتوان به بهبود قابل توجه عملکرد جنسی و افزایش کیفیت زندگی دست یافت. شروع سریع درمان و پیگیری منظم نقش کلیدی در نتایج موفقیت آمیز دارد.
برای دریافت برنامه درمانی اختصاصی و مشاوره تخصصی، همین حالا اقدام کنید.
دکتر هوشنگ امامی: دکترای حرفه ای فیزیوتراپی و مسئول فنی بخش فیزیوتراپی بیمارستان فرمانیه
شاک ويو تراپی (Shock wave therapy)
شاک ويو تراپی نوعی روش درمانی است كه درآن از امواج پر قدرت مكانيكی ( مشابه امواج صوتي اما با سرعت بسيار بالاتر ) براي درمان انواع مختلفي از دردهاي عضلانی – اسكلتی استفاده می شود .تعداد كم جلسات درماني ( سه تا پنج جلسه با فاصله يك هفته) ، غير تهاجمي بودن و عدم نياز به مصرف دارو ، آن را به روشی مناسب براي درمان بسياري از اختلالات عضلانی- اسكلتی تبدیل کرده است.
بطور کل دو نوع دستگاه ایجاد کننده امواج شاک تولید میشود
1- امواج رادیال
2- امواج فوکوس
شاک ویو فوکوس بدلیل قیمت بالا بسیار محدود می باشد اما اثرات درمانی بهتری خصوصا در اختلالات نعوظ دارد
مكانيسم اثر شاک ويو
1- توليد رگهاي خوني جديد: شاک ويو باعث ايجاد رگهاي خوني در بافتهاي آسيب ديده مي شوند . اين رگهاي جديد اكسيژن و مواد غذايي مورد نياز بافتهاي در حال ترميم را تامين مي كنند و موجب بهبودي تاندون و استخوان آسيب ديده مي شوند.
2- بر عكس كردن فرايند التهاب مزمن: هر گاه بافتي دچار آسيب شود در آن التهاب حاد رخ مي دهد كه هدف آن ترمييم ضايعه مي باشد.اگر اين فرايند به خوبي پيش نرود تبديل به التهاب مزمن مي شود كه تخريب بافت و درد مزمن را در پي دارد. شاک ويو تراپی و امواج پر قدرت آن ، باعث افزايش فعاليت سلولهايي به نام ماست سل مي شوند كه به نوبه خود موادي را از خود ترشح مي كنند كه ابتدا فرايند التهابي را تشديد مي كنند و در ادامه به بهبودي نرمال و فرايند ترميم منجر مي شوند.
3- تحريك توليد كلاژن: يكي از اجزائ ضروري ترميم بافتهاي آسيب ديده عضلانی- اسكلتی، توليد مقادير كافي كلاژن مي باشد. شاک ويو با تسريع و تحريك توليد كلاژن و بهبود راستاي الياف كلاژن ، تاندونهاي آسيب ديده را ترميم مي كند.
4- جذب كلسيم رسوب كرده در تاندونها.
5- كاهش مقدار عواملي كه در ايجاد درد موثرند از جمله ماده پی.
مواردي كه با شاک ويو تراپی قابل درمان هستند
دردهاي ناحيه شانه از جمله التهاب تاندون ناشي از رسوب كلسيم و سندرم درد ساب اكروميال.
آرنج تنيس بازان.
سندرم درد تروكانتر بزرگ.
درد لبه تحتاني كشكك زانو
بيماري ازگود – شلاتر
درد قسمت داخلي استخوان ساق
ضايعه تاندون آشيل
خار پاشنه
سندرم درد مايو فاشيال
زخمهاي حاد و مزمن
ادم لنفاوي اوليه وثانويه
جوش نخوردن يا دير جوش خوردن شكستگيها
دستگاه شاک ویو Dornier با هندپيس منحصر بفرد SMART FOCUS با قابليت اعمال دوز هاي مختلف انرژي بصورت سطحي و عمقي و توزيع انرژي به صورت كانالي از سطح تا عمق با ايجاد گستره كانوني به جاي نقطه كانوني كه باعث افزايش ايمني بافت هاي حساس در برابر اعمال انرژي بالاي شاك ويو مي شود و نیز باعث اعمال همزمان انرژي از سطح تا عمق مي گردد.
این نوع شاک ویو طيف وسيعي از انرژي را از level 1 تا Level 20 جهت اعمال انرژي به صورت سطحي و عمقي دارا می باشد. انرژي خروجي آن در تمام پالس ها بدون افت انرژي و یکسان است.
کاربردهای شاک ویو فوکوس
رهاسازی تریگر پوینت ها
رها سازی تریگر پوینت ها که علت اساسی درد در ناحیه پشت، گردن، شانه و اندام های تحتانی است، اثر دیگر دستگاه شاک ویو تراپی است. به همین دلیل از این دستگاه در این نواحی بسیار مورد استفاده قرار می گیرد
(اختلال نعوظ)Erectile Dysfunction
بیماری پیرونی یا کجی آلت: باعث کاهش سایز پلام و حتی از بین رفتن پلاک پیرونی می شود. همچنین باعث کاهش درد آلت در حین رابطه جنسی می شود
– در بیماری پیرونی طول آلت کوتاه می شود شاک ویو تراپی باعث برگشت طول آلت به حالت طبیعی می شود
– اختلالات نعوظ : آلت در حین رابطه جنسی خوب نعوظ (راست) نمی شود که شاک ویو باعث افزایش خون رسانی به آلت می شود
– بیماری پروستات: در مرحله مزمن باعث کاهش درد و التهاب می گردد و تکرر ادرار کاهش می باید
– باعث افزایش میل جنسی می شود در نتیجه باعث افزایش کیفیت رابطه جنسی می گردد.
– در برخی موارد باعث بهبود زود انزالی می شود
شاک ویو فوکوس
شاک ویو فوکوس یک روش غیر جراحی است که با استفاده از امواج صوتی متمرکز، دردهای مزمن اسکلتی و عضلانی را درمان می کند. مزایای آن شامل کاهش درد، تحریک ترمیم طبیعی بدن و دوره نقاهت کوتاه است. افرادی که به درمانهای دارویی یا فیزیوتراپی پاسخ نمی دهند و تمایل به درمان غیر جراحی دارند، کاندیدای مناسبی برای این روش هستند. بدون نیاز به بیهوشی یا بستری انجام می شود.
شاک ویو چیست و چگونه عمل می کند؟
شاک ویو فوکوس نوعی امواج صوتی پر انرژی و متمرکز است که به عمق بافت آسیب دیده نفوذ می کند. برخلاف شاک ویو رادیال که امواج به طور گسترده تر و سطحی تر پخش می شوند، شاک ویو فوکوس دقیقا روی نقطه آسیب تمرکز می شود. این امواج باعث افزایش جریان خون در ناحیه آسیب دیده، تحریک بازسازی سلولی، کاهش التهاب و تسریع فرآیند ترمیم بافت می شوند. همچنین، این روش به کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی کمک می کند. در تجربه بالینی من، بسیاری از بیماران پس از چند جلسه درمان، کاهش قابل توجهی در درد و بهبود عملکرد عضلانی و حرکتی خود گزارش کرده اند.
شاک ویو فوکوس چه کاربردهایی دارد؟
بر اساس تجربه درمانی من، شاک ویو فوکوس برای طیف وسیعی از مشکلات کاربرد دارد، از جمله:
مشکل درمانی
توضیحات
خار پاشنه و درد کف پا
درمان خار پاشنه و التهابات ناشی از آن که موجب درد در کف پا می شود.
التهاب تاندون آشیل
درمان التهاب تاندون آشیل و مشکلات مرتبط با آن که باعث درد و محدودیت حرکت می شود.
تنیس البو و گلف البو
کاهش درد و التهابات ناشی از تاندون های آرنج در تنیس البو و گلف البو.
درد مزمن شانه و سندروم ایمپینجمنت
درمان درد شانه ناشی از سندروم فشردگی و محدودیت حرکتی.
التهاب تاندون کشکک زانو
کاهش التهاب و درد در ناحیه تاندون کشکک زانو، به خصوص در فعالیت های ورزشی.
دردهای مزمن عضلانی و فاشیال
درمان دردهای مزمن عضلات و فاشیا، شامل دردهایی که به فیزیوتراپی پاسخ نمی دهند.
برخی از دردهای لگن و ستون فقرات
کاهش دردهای مزمن در نواحی لگن و ستون فقرات که به درمان های معمول پاسخ نمی دهند.
در بسیاری از این موارد، بیمارانی به من مراجعه کرده اند که به درمان های دارویی یا فیزیوتراپی معمول پاسخ کافی نداده بودند.
مزایای درمان شاک ویو فوکوس
از دید من به عنوان پزشک، مهم ترین مزایای شاک ویو فوکوس عبارتند از:
غیر تهاجمی بودن و عدم نیاز به جراحی
بدون بیهوشی و بدون بستری
دوره نقاهت بسیار کوتاه
کاهش مصرف داروهای مسکن
تحریک ترمیم طبیعی بدن
نتایج ماندگار در بسیاری از بیماران
به همین دلیل، من این روش را برای بیماران منتخب، قبل از هر گزینه تهاجمی پیشنهاد می کنم.
روند درمان شاک ویو فوکوس چگونه است؟
روند درمان شاک ویو فوکوس به صورت زیر است:
در ابتدا، به دقت وضعیت شما را بررسی می کنم. این بررسی شامل معاینه بالینی، ارزیابی سوابق پزشکی و بررسی تصاویر رادیوگرافی یا سونوگرافی است تا دقیق ترین ارزیابی را از وضعیت شما داشته باشم و تصمیم بگیرم که آیا درمان شاک ویو فوکوس برای شما مناسب است یا خیر.
پس از ارزیابی کامل، تعداد جلسات درمانی و شدت امواج شاک ویو را بر اساس نوع و شدت مشکل شما تنظیم می کنم. در این مرحله، یک برنامه درمانی مشخص می کنم که شامل تعداد جلسات و مدت زمان هر جلسه است تا درمان به صورت مؤثر و مطابق با نیازهای شما انجام شود.
در طول هر جلسه درمان، از دستگاه شاک ویو فوکوس استفاده می کنم تا امواج صوتی به ناحیه آسیب دیده ارسال شود. این امواج به تحریک بافت ها و تسریع روند بهبودی کمک می کنند. هر جلسه درمان معمولاً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می کشد و در بیشتر موارد، شما فوراً پس از جلسه می توانید به فعالیت های روزمره خود باز گردید.
در اغلب موارد، درمان شاک ویو فوکوس به صورت یک دوره چند جلسه ای انجام می شود. من بین هر جلسه فاصله ای معین می گذارم تا بافت ها زمان کافی برای بهبودی داشته باشند. تعداد جلسات درمانی با توجه به نوع مشکل و نحوه واکنش بدن شما به درمان، متفاوت است.
هدفم این است که به شما کمک کنم، سریع روند بهبودی را طی کنید و از دردهای مزمن رهایی یابید. در طول درمان، هرگونه تغییرات در وضعیت شما را پیگیری می کنم تا مطمئن شوم که روند درمانی به بهترین شکل ممکن پیش می رود.
چه کسانی کاندیدای مناسب شاک ویو فوکوس هستند؟
بر اساس تجربه من، شاک ویو فوکوس برای افرادی مناسب است که:
وضعیت بیمار
توضیح
افراد دارای درد مزمن
بیمارانی که بیش از چند ماه دچار درد اسکلتی عضلانی هستند و درد آن ها مزمن شده است.
عدم پاسخ به درمان های معمول
افرادی که با دارو، فیزیوتراپی یا استراحت بهبود قابل توجهی نداشته اند.
مبتلایان به التهاب تاندون ها
افرادی با مشکلاتی مانند خار پاشنه، التهاب تاندون آشیل، تنیس البو یا درد مزمن شانه.
تمایل به درمان غیر جراحی
کسانی که نمی خواهند تحت عمل جراحی قرار بگیرند یا به دنبال روش غیر تهاجمی هستند.
افراد با محدودیت مصرف دارو
بیمارانی که به دلیل شرایط خاص نمی توانند از داروهای مسکن یا ضد التهاب استفاده کنند.
دردهای موضعی و مشخص
افرادی که محل درد آن ها دقیق مشخص است و امکان درمان هدفمند وجود دارد.
نیاز به بازگشت سریع به فعالیت
کسانی که به دنبال درمانی با دوره نقاهت کوتاه هستند.
چرا درمان شاک ویو فوکوس را با دکتر امامی انجام دهید؟
قبل از شروع درمان، تشخیص دقیق انجام می دهم
من ابتدا شرایط بالینی، علت اصلی درد و سابقه درمان های قبلی را بررسی می کنم تا مطمئن شوم شاک ویو تراپی برای شما انتخاب درستی است.
درمان را برای هر بیمار شخصی سازی می کنم
شدت امواج، عمق نفوذ و تعداد جلسات را متناسب با نوع آسیب و شرایط بدنی شما تنظیم می کنم تا درمان بیشترین اثربخشی را داشته باشد.
از تجربه بالینی خود در درمان دردهای مزمن استفاده می کنم
اجرای صحیح شاک ویو فوکوس نیاز به تجربه عملی دارد. من با شناخت دقیق بافت آسیب دیده، امواج را دقیقا به ناحیه هدف هدایت می کنم.
هدف من کاهش واقعی درد بدون جراحی و دارو است
تمرکز من بر فعال سازی روند ترمیم طبیعی بدن است، نه فقط تسکین موقت درد یا وابستگی طولانی مدت به داروهای مسکن.
روند بهبود شما را در طول درمان پیگیری می کنم
در طول جلسات، پاسخ بدن شما به درمان را بررسی می کنم و در صورت نیاز برنامه درمان را اصلاح می کنم.
در انتخاب روش درمانی صادقانه عمل می کنم
اگر تشخیص دهم شاک ویو فوکوس برای شرایط شما مناسب نیست، این موضوع را شفاف بیان می کنم و گزینه های درمانی جایگزین را توضیح می دهم.
تمرکز من بر نتیجه بالینی و رضایت شما است
هدف نهایی من این است که شما بدون درد و با عملکرد بهتر به زندگی روزمره خود باز گردید.
رزرو نوبت درمان شاک ویو فوکوس
اگر دچار دردهای مزمن هستید و به دنبال یک روش غیر جراحی و موثر می گردید، می توانید برای مشاوره و بررسی شرایط خود اقدام کنید. برای دریافت نوبت درمان شاک ویو فوکوس با شماره ۰۲۱۲۸۱۵۲۸۲۶ تماس بگیرید و مسیر درمان اصولی خود را آغاز کنید.
سوالات متداول درباره درمان شاک ویو فوکوس
آیا درمان شاک ویو فوکوس درد دارد؟
در طول درمان ممکن است احساس فشار یا ناراحتی خفیف ایجاد شود، اما این حس معمولا قابل تحمل است و پس از پایان جلسه به سرعت کاهش پیدا می کند. شدت درمان بر اساس تحمل هر بیمار تنظیم می شود.
چند جلسه شاک ویو فوکوس برای بهبود لازم است؟
تعداد جلسات به نوع مشکل، شدت آسیب و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. در بسیاری از بیماران، بین ۳ تا ۶ جلسه درمانی نتایج قابل قبولی مشاهده می شود.
چه زمانی اثر درمان شاک ویو فوکوس مشخص می شود؟
برخی بیماران کاهش درد را بعد از همان جلسات اولیه احساس می کنند، اما اثر اصلی درمان معمولا به صورت تدریجی و طی چند هفته ظاهر می شود، زیرا فرآیند ترمیم بافت زمان بر است.
آیا نتایج شاک ویو فوکوس ماندگار است؟
در صورت انتخاب صحیح بیمار و اجرای اصولی درمان، نتایج شاک ویو فوکوس می تواند ماندگار باشد. رعایت توصیه های درمانی و اصلاح سبک فعالیت نقش مهمی در حفظ نتیجه دارد.
دکتر هوشنگ امامی مسئول فنی بخش فیزیوتراپی بیمارستان فرمانیه
آسیب نخاعی (Spinal Cord Injury; SCI) یکی از مهمترین ضایعات دستگاه عصبی مرکزی است که به دنبال ضربه(تروما) یا بیماریهای غیرتروماتیک( میلیت) به وجود میآید و میتواند موجب ناتوانی موقتی و یا دائمی در حرکت، حس و اختلال عملکردی در کنترل مدفوع و ادرار شود و نیز باعث اختلالات جنسی شده و نیز ممکن است دستگاههای حیاتی بدن را دچار آسیب کند. اهمیت این موضوع به دلیل تأثیرات عمیق بر کیفیت زندگی بیماران و بار اقتصادی و اجتماعی آن بر خانواده و جامعه است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، سالانه حدود ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار نفر در سراسر جهان دچار آسیب نخاعی میشوند (WHO, 2019). در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، به دلیل شیوع بالای تصادفات جادهای و حوادث کاری، میزان بروز این ضایعه نسبت به کشورهای توسعهیافته بیشتر گزارش شده است.
این آسیب نه تنها مشکلات جسمانی مانند فلج و اختلالات حسی ایجاد میکند، بلکه پیامدهای روان شناختی و اجتماعی جدی همچون افسردگی، بیکاری و انزوای اجتماعی نیز در پی دارد. متاسفانه درمان پزشکی، پروسه درمان فیزیوتراپی و هزینه نگهداری این بیماران بسیار بالاست و خانواده ها در تامین این هزینه ها تحت فشار می باشند. در ایران مراکز مخصوص این بیماران بسیار محدود است. در ایران شهرستان تویسرکان به خاطر سقوط از درخت گردو به نسبت جمعیت آمار آسیب نخاعی زیاد است. بنابراین مطالعه علل، طبقهبندی، پیامدها و رویکردهای درمانی آسیب نخاعی برای ارتقای سطح علمی و بالینی دانشجویان و پژوهشگران حوزه علوم پزشکی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
مروری بر آناتومی نخاع
نخاع به صورت طناب عصبی استوانهای شکل از بصلالنخاع آغاز شده و در مجرای ستون مهرهها امتداد مییابد. طول نخاع در بزرگسالان حدود ۴۵ سانتیمتر است و در سطح مهره دوم کمری تقریبا تمام می شود و بعد از آن قسمت دم اسبی شروع می گردد. از نظر عملکردی به چهار بخش اصلی تقسیم میشود: گردنی، سینهای، کمری و خاجی. هر بخش عهده دار انتقال پیامهای عصبی از از اندامها به مغز و متقابلا از مغز به اندامها می باشد.
نخاع از ماده خاکستری (حاوی جسم سلولی نورونها) و ماده سفید (شامل راههای عصبی صعودی و نزولی) تشکیل شده است. اعصاب نخاعی از نخاع خارج میشوند و پیامهای حرکتی و حسی را میان مغز و اندامها منتقل میکنند. بنابراین هرگونه آسیب در یک سطح مشخص، عملکرد عصبی نواحی پایینتر از همان سطح را مختل میکند.
علل آسیب نخاعی
الف) علل تروماتیک
آسیبهای تروماتیک از شایعترین عوامل آسیب های نخاعی محسوب میشوند.
جنگ ها یکی از عوامل مهم آسیب های نخاعی هستند
تصادفات رانندگی عامل اصلی در اغلب کشورها به ویژه در جوانان.
سقوط از ارتفاع به بخصوص در کارگران ساختمانی و سالمندان.
ورزشهای پرخطر مانند شیرجه در آبهای کمعمق یا ورزشهای برخوردی.
خشونت و نزاعها و اصابت گلوله یا ضربات چاقو نیز از عوامل آسیب های نخاعی هستند.
ب) علل غیرتروماتیک
تومورهای اولیه یا متاستاتیک نخاع
عفونتها مانند سل یا آبسههای اپیدورال
التهاب حاد میلین یا میلیت
بیماریهای تحلیلبرنده (مانند MS یا ALS)
ایسکمی نخاع ناشی از انسداد عروق یا جراحیهای آئورت
طبقهبندی آسیب نخاعی
– کامل (Complete): از دست دادن کامل عملکرد حرکتی و حسی در پایینتر از سطح آسیب. – ناقص (Incomplete): نخاع کامل آسیب ندیده وفسمتی از نخاع سالم مانده و درجاتی از حس یا حرکت حفظ باقی مانده. در این آسیب شانس بهبودی کامل بسیار زیاد است.
– بر اساس سطح ضایعه: – ضایعات گردنی → تتراپلژی – ضایعات سینهای و کمری → پاراپلژی مقیاس ( ASIA ( American Spinal Injury Association یکی از معتبرترین ابزارهای سنجش شدت آسیب است که به صورت استاندارد بینالمللی مورد استفاده قرار میگیرد.
با این مقیاس که توسط انجمن آسیب نخاعی امریکا طرح ریزی شده امید به بهبودی با برداشتن فشار از نخاع توسط جراح و با یک برنامه مدون درمان فیزیوتراپی و تمرین درمانی مداوم بسیار زیاد است. در کنار درمان فیزیوتراپی همراهی بیمار و خانواده خیلی فاکتور مهمی می باشد. و همکاری جراح ،همکاران ارتز و پروتز در حهت تهیه ارتز های مناسب چه در مرحله فاز حاد و چه در روند درمان بسیار مهم است. روحیه خواستن و امیدواری و داشتن روحیه خوب از دیگر فاکتورهای مهم در روند درمان است.
نشانه های بالینی
– اختلالات حرکتی: ضعف یا فلج کامل اندامها – اختلالات حسی: بیحسی یا کاهش حس درد و دما – اختلالات خودکار: ناپایداری فشار خون، آریتمی، مشکلات تنفسی – اختلالات دفعی: بیاختیاری یا احتباس ادرار و مدفوع – عوارض ثانویه: زخم بستر، عفونت ادراری، ترومبوز ورید عمقی
شدت و نوع علائم بسته به محل و میزان آسیب متفاوت است. به عنوان مثال، آسیب گردنی بالا میتواند تهدیدکننده حیات باشد زیرا عملکرد دیافراگم و تنفس را مختل میکند.
روشهای تشخیص
– معاینه بالینی دقیق توسط نورولوژیست یا جراح اعصاب – MRI: بهترین روش برای مشاهده ضایعات نخاعی و بافت نرم – CT اسکن: مناسب برای تشخیص شکستگی و بیثباتی مهرهها – رادیوگرافی ساده: اولین گام تشخیصی در بیماران تروماتیک
درمان
فاز حاد
– مراقبتهای اولیه (حفظ راه هوایی، گردش خون و تنفس) – ثابت نگه داشتن ستون فقرات
استفاده از کورتیکواستروئیدها (مانند متیلپردنیزولون در ۸ ساعت اول؛ البته همچنان بحثبرانگیز است)
یکی از نکات مهم در آسیب های نخاعی نحوه انتقال درست و جابجایی بیمار توسط کادر اورژانس و آمبولانس به بیمارستان با حداکثر دقت با رعایت اصول صحیح فیکس کردن ستون فقرات جهت جلوگیری از آسیب بیشتر می باشد.
جابجایی و انتقال با افراد غیرکادر درمان منجر به آسیب خیلی جدی تر می شود.
مورد دوم که خیلی مهم است انتقال سریع و جراحی برای فیکس کردن مهره ها و آزاد سازی فشار از روی نخاع است. رعایت این دو تا نکته شانس آسیب بیشتررا کمتر کرده و به بهبود بیمار خیلی کمک می کند.
مورد بعدی که باز خیلی خیلی مهم است ساخت سریع ارتز ستون فقرات می باشد که در جابجایی بیمار از آسیب مجدد جلوگیری می کند و باعث می شود بیمار با خیال آسوده روی تخت بنشیند و با اطمینان از تخت جابجا شود.
نکته بعدی که خیلی مهم است جلوگیری از زخم بستر چه در بیمارستان و چه در خانه است که بایستی تیم درمانی بخصوص پرستاران و فیزیوتراپسیت به این مورد خیلی توجه بکنند چراکه اینها خیلی سریع به علت مشکلات حسی و حرکتی دچار زخم بستر در ناحیه کتف ها ، ناحیه خاجی ، ناحیه تروکانتر ها و همچنین پاشنه ها شوند.
درمان جراحی
– دکمپرشن و برداشت فشار از نخاع – تثبیت مهرهها با پیچ و پلاک یا سایر روشها
جراحی بایستی در سریع ترین زمان ممکن انجام شود هر چه چقدر جراحی با تاخیر انجام شود شانس بهبودی کمتر می شود. چراکه فشارو پارگی ها و خون ریزی ناحیه امکان نکروز را بیشنر می کند.
فیریوتراپی
پس از جراحی مهمترین بخش درمان برای بیماران آسیب نخاعی فیزیوتراپی می باشد که در دو فاز بستری و کلینیکی انجام می شود.
اهداف درمانی در بخش بستری(In patien):
ارزیابی بیمار و مشخص نمودن سطح ضایعه
بررسی سطح هوشیاری بیمار
فیزیوتراپی تنفسی
فیزیوتراپی اندامها
تغییر پوزیشن
نحوه بستن کمربند طبی
تمرین تعادلی در وصعیت نشسته
برنامه ریزی برای جابجایی و خارج نمودن بیمار از تخت با توجه به وصعیت بیماری
آموزش نحوه انتقال به ویلچر
در آسیب هایی که بیمار توان راه اندازی با واکر را دارد آموزش راه اندازی داده می شود.
فیزیوتراپی در مرحله کلینیکی
بعد از ترخیص بیمار فیزیوتراپی بدون معطلی برای کمک به بهبود آسیب شروع می شود.
ممکن است با توچه به شرایط بیمار ابتدا فیزیوتراپی در منزل شروع شود و پس از بهبود شرایط برای ادامه درمان به کلینیک مراجعه شود. هدف از درمان در منزل شامل:
در ابتدا بایستی تخت بیمار ارزیابی شود و برای ارائه خدمات بهتر به بیمار از تخت استاندارد بهمراه تشک مواج استفاده شود.
شروع تمرینات برای تقویت اندامها و عضلات سالم
تمرینات تعادلی برای نشتن در بیماران آسیب سینه ای و کمری
تمرینات پسیو جهت جلوگیری از خشک شدن مفاصل (Stifness)
تمرینات کششی برای جلوگیری از کوتاه شدن عضلات و تاندونها(Contracture)
استفاده از تحریک الکتریکی برای تحریک عصب و عضله
استفاده از پدال برقی برای موبیلیتی مفاصل و بهبود گردش خون اندامها.
پدال برقی یک فیدبک هم هست برای کمک به روحیه بیمار
استفاده از دستگاه کامپرشن برای بهبود گردش خون اندامها و جلوگیری از لخته شدن خون در اندامهای تحتانی
هماهنگی برای ساخت ارتز و بریس مناسب برای راه اندازی
بررسی روزانه نواحی مستعد زخم بستر
بررسی وضعیت بیمار و سنجش توانایی های او تهیه ابزار های تمرین درمانی
یک نکته که لازم است تاکید کنم این است که بیمار برای درمان فیزیوتراپی سعی شود در اسرع وقت به کلینیک مراجعه کند چرا که هم امکانات کلینیک بهتر است و هم از نظر روحی بهتر است بیمار هرچه زودتر از خانه خارج شودو این برای روحیه بیمار بسیار موثر است
در آسیب های ناحیه گردن و مهرهای بالایی توراسیک برای بهبود گردش خون و عملکرد بهتر دستگاه گوارش از تخت تیلت تیبل استفاده می شود.
در کلینیک بایستی اقدامات درمانی مبتنی بر موارد زیر برنامه ریزی شود:
فیزیوتراپی عضلات و اعصاب تنه و اندامها
فیزیوتراپی برای بدست آوردن کنترل ادرار و مدفوع
فیزیوتراپی مشکلات جنسی آقایان با شاک ویو فوکوس
مرحله نهایی بدست آوردن Agility و چابکی قبل
تقویت عضلات و اندامهای سالم بخصوص دستها و تنه بخصوص تمرینات قدرتی
تحریک الکتریکی اندامهای آسیب دیده بخصوص با IDC
تمرینات نشتن و حفظ تعادل در خالت نشسته
تمرینات push off برای تسهیل جابجایی
تمرینات تنفسی بخصوص تقویت دیافراگم
استفاده از جریان IDC که یک روش بسیار موثر در بهبود نخاع و اعصاب می باشد. تکینیک TIT که جناب آقای دکتر آزمند ابداع نموده اند بسیار عالی است
استفاده از الکترواکوپانکچر بخصوص برای عضلات ساق برای بهبود اعصاب پرونئال و تیبیال
استفاده از بیوفیدبک، IDC با الکترود قلمی برای مثانه، استفاده از پروپ آنال
تمرینات ایستادن با بریس برای بدست آوردن تعادل و حس عمقی
بتدریح با بهبود وضعیت بیماری و بدست آمدن درجاتی از تون عضلات روی تمرینات ایزومتریک کار می شودو
تمرینات تعلیق درمانی در فریم
کم کم آموزش راه رفتن با واکر شروع می شود
تمرینات با بوسوبال برای بهبود تعادل و حس عمقی
تمرینات روی توپ جیم بال
تمرینات راه رفتن با عصا
تمرینات بالا و پایین رفتن روی پله
در طی بهبودی بیمار و بازگشت حس و حرکت اندامها برای رفع مشکلات جنسی برای بدست آوردن نعوظ (Eerction) از شاک ویوفوکوس استفاده می کنیم.
در نهایت علاوه تعادل استاتیک از تمرینات تعادل داینامیک هم برای راه رفتن مطلوب تر استفاده می کنیم
یکی از تمرینات مهم بلند شدن از صندلی و در نهایت اسکات زدن است
تمرین افزایشن توان تعادل داینامیک با بلند شدن از لبه استپ
در نهایت برای سنجش معیار بهبودی کامل از بیمار می خواهیم چمباتمه شبیه نشستن روی توالت ایرانی روی زمین بنشیند. وقتی براحتی این تمرین را انجام داد یعنی از نظر حسی و حرکتی سلامتی کامل شده است.
آسیب نخاعی زمانی رخ میدهد که ارتباط عصبی بین مغز و بدن دچار آسیب شود، باعث اختلال در حرکت، حس و عملکرد سیستمهای حیاتی بدن میشود. ما در کلینیک درمان تخصصی و توانبخشی جامع آسیب نخاعی را ارائه میدهیم تا زندگی فعالتری را برای شما ممکن کنیم.
جهت رزرو مشاوره تخصصی آنلاین کلیک کنید.
دکتر هوشنگ امامی: دکترای حرفه ای فیزیوتراپی و مسئول فنی بخش فیزیوتراپی بیمارستان فرمانیه
آسیب نخاعی چیست؟
آسیب نخاعی (Spinal Cord Injury) به وضعیتی گفته میشود که در آن نخاع یا اعصاب مسئول انتقال پیامهای حرکتی و حسی بین مغز و بدن دچار صدمه میشوند و عملکرد آن مختل میگردد. این آسیب میتواند منجر به از دست دادن حرکت، حس، یا کنترل اندامها و همچنین عملکردهای حیاتی مثل کنترل مثانه و روده شود. شدت علائم بسته به محل و نوع آسیب متغیر است و ممکن است به فلج جزئی یا کامل منجر گردد.
اگر میخواهید بدانید که آیا آسیب نخاعی قابل درمان است؟ یا نه همین الان با ما تماس بگیرید.
علائم معمول آسیب نخاعی — چه چیزهایی را باید بدانیم؟
آسیب نخاعی علائم متنوعی دارد که بسته به نوع و شدت آسیب متفاوت است. علائم شایع آسیب نخاعی شامل موارد زیر است:
ضعف یا فلج در اندامها: کاهش قدرت یا از دست دادن حرکت در دستها، پاها یا سایر اندامها.
بی حسی یا گزگز: احساس بی حسی یا سوزن سوزن شدن در بخشهای مختلف بدن.
از دست دادن حس: از دست دادن احساس در پوست یا اندامها که نشانه آسیب به اعصاب است.
کنترل ضعیف یا از دست رفته مثانه/روده: عدم توانایی کنترل ادرار یا دفع مدفوع.
مشکل در تنفس یا سرفه: دشواری در تنفس یا از دست دادن توانایی سرفه مؤثر.
اسپاسم عضلانی: گرفتگیهای دردناک عضلات که معمولاً همراه با آسیب نخاعی ایجاد میشود.
دردهای عصبی: احساس درد شدید که به دلیل آسیب به اعصاب نخاعی ایجاد میشود.
این علائم میتوانند نشانههای جدی از آسیب نخاعی باشند و نیاز به درمان فوری دارند.
برای دریافت تست رایگان و ارزیابی علائم خود، کلیک کنید.
انواع آسیب نخاعی
نوع آسیب نخاعی
توضیحات
آسیب نخاعی کامل
قطع ارتباط عصبی زیر محل آسیب؛ عدم انتقال پیامهای حرکتی یا حسی.
آسیب نخاعی ناقص
حفظ بخشی از پیامهای عصبی؛ ممکن است برخی حرکتها یا حسها باقی بماند.
آسیب براون-سکوارد
از دست دادن حس یا حرکت یک طرف بدن در نتیجه آسیب به یک طرف نخاع.
آسیب دماسبی
آسیب به نخاع که منجر به اختلالات حسی و حرکتی شدید در قسمتهای مختلف بدن میشود.
آسیب نخاعی بر اساس میزان آسیب به نخاع به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
آسیب نخاعی کامل: در این نوع آسیب، ارتباط عصبی زیر محل آسیب به طور کامل قطع میشود و هیچ پیام حرکتی یا حسی منتقل نمیشود.
آسیب نخاعی ناقص: در این نوع آسیب، برخی از پیامهای عصبی هنوز حفظ میشوند و ممکن است فرد برخی حرکتها یا احساسات را تجربه کند.
همچنین، انواع تخصصیتری مانند آسیب براون-سکوارد یا آسیب دماسبی وجود دارند که هر کدام اثر متفاوتی بر حس و حرکت بدن دارند
برای تشخیص دقیق نوع آسیب نخاعی و مشخص کردن بهترین روش درمان، باید تحت ارزیابی دقیق قرار بگیرید.
برای دریافت ارزیابی دقیق و مشاوره تخصصی، کلیک کنید.
علتهای شایع آسیب نخاعی — علل و عواملErectile Dysfunction
آسیب نخاعی ناشی از عوامل مختلفی است که موجب آسیب به نخاع و اختلال در عملکرد آن میشوند. این آسیبها معمولاً به دلیل حوادث ناگهانی یا شرایط پزشکی خاص بروز میکنند.
علت آسیب نخاعی
توضیحات
تصادفات رانندگی
ضربههای شدید به ستون فقرات ناشی از تصادفات میتواند منجر به آسیب نخاعی شود.
سقوط از ارتفاع
سقوطهای شدید، خصوصاً در فعالیتهای کاری یا ورزشی، از عوامل اصلی آسیب نخاعی هستند.
ضربه به ستون فقرات
ضربات مستقیم به ستون فقرات میتواند به قطع یا آسیب پذیری ارتباط عصبی منجر شود.
ورزشهای پر خطر
فعالیتهای ورزشی که خطر آسیب به نخاع دارند، مانند فوتبال یا اسکی.
در صورت مشکوک بودن به آسیب نخاعی، سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کنید تا ارزیابی دقیق و درمان مناسب صورت گیرد.
چگونه آسیب نخاعی تشخیص داده میشود و درمان چیست؟
برای تشخیص آسیب نخاعی، ابتدا یک مطالعه بالینی انجام میشود. این مطالعه شامل ارزیابی کامل وضعیت عصبی بیمار است که به بررسی توانایی حرکت، احساس و عملکرد اندامها پرداخته میشود. در این مرحله، پزشک بررسی میکنیم که آیا بیمار نشانههایی از ضعف، فلج، یا از دست دادن حس در اندامها دارد یا خیر. همچنین وضعیت عملکرد مثانه و روده نیز مورد ارزیابی قرار میگیرد، زیرا مشکلات در این زمینهها ممکن است نشان دهنده آسیب نخاعی باشد.
پس از این مرحله، برای تایید شدت و محل دقیق آسیب، معمولاً از تصویربرداری پزشکی مانند CT اسکن یا MRI استفاده میشود. به کمک این تصاویر، ساختار نخاع و ستون فقرات را بررسی کرده و هر گونه آسیب به بافت نخاعی را شناسایی میکنیم.
در برخی موارد، اگر نیاز باشد، برای ارزیابی دقیقتر فعالیتهای عصبی و نحوه ارسال پیامهای عصبی، آزمایشهای الکتروفیزیولوژیک مانند الکترومیوگرافی (EMG) یا آزمون سرعت هدایت عصبی (NCV) انجام میشود. این آزمایشها اطلاعات ارزشمندی را برای تعیین محل آسیب و شدت آن ارائه میدهند.
روشهای درمان فعلی
درمان آسیب نخاعی بسته به شدت آسیب و وضعیت فردی متفاوت است. درمانها شامل جراحی، داروها، فیزیوتراپی و روشهای نوین ترمیمی هستند.
نوع درمان
توضیحات
جراحی
برای تثبیت ستون فقرات و کاهش فشار از روی نخاع انجام میشود تا از آسیب بیشتر جلوگیری کند.
دارودرمانی
برای کاهش التهاب و کنترل درد، داروهایی مانند مسکنها و ضدالتهابها تجویز میشود.
فیزیوتراپی
تمرینات توانبخشی برای تقویت عضلات، افزایش تعادل و کمک به حرکت مجدد اندامها انجام میشود.
روشهای نوین تحقیقاتی
تحقیقات جدید شامل تحریک عصبی و روشهای ترمیم نخاع هستند که میتوانند به بازگشت عملکرد نخاع کمک کنند.
برای کسب نتایج بهتر، درمان باید توسط تیم تخصصی انجام شود. برای دریافت برنامه درمانی دقیق و مشاوره تخصصی، همین حالا با ما تماس بگیرید!
توانبخشی پس از آسیب نخاعی — بازگشت به زندگی بهتر
توانبخشی پس از آسیب نخاعی نقش بسیار مهمی در بازگشت به زندگی بهتر دارد. فیزیوتراپی و تمرینات توانبخشی میتوانند به بهبود قدرت عضلات، افزایش تعادل و کمک به فرد برای بازگشت به فعالیتهای روزمره و افزایش استقلال کمک کنند. همچنین، این فرآیند به کاهش درد و اسپاسمهای عضلانی کمک میکند و کیفیت زندگی را بهبود میبخشد.
با استفاده از روشهای درمانی مناسب و تحت نظارت تیم تخصصی، میتوان به نتایج مثبت در توانبخشی دست یافت. به همین دلیل، ارزیابی و درمان سریع و دقیق اهمیت ویژهای دارد.
برای مشاوره تخصصی و برنامه توانبخشی شخصی، همین حالا با ما تماس بگیرید!
سوالات رایج درباره آسیب نخاعی
آیا آسیب نخاعی قابل درمان است؟
بله، درمان آسیب نخاعی بسته به نوع و شدت آسیب، شامل جراحی، دارودرمانی و فیزیوتراپی است. توانبخشی به بازگشت برخی از عملکردهای حرکتی و حسی کمک میکند.
چند نوع آسیب نخاعی وجود دارد؟
آسیب نخاعی به دو نوع کامل و ناقص تقسیم میشود. در آسیب کامل، ارتباط عصبی زیر محل آسیب قطع میشود، در حالی که در آسیب ناقص، برخی از پیامهای عصبی هنوز منتقل میشوند.
آیا امکان بهبود عملکرد وجود دارد؟
بله، در بسیاری از موارد با درمان مناسب، توانبخشی و استفاده از روشهای نوین، فرد بهبود قابل توجهی در عملکردهای حرکتی و حسی خود تجربه میکند. نتایج بستگی به نوع آسیب و زمان درمان دارد.
پس از آسیب نخاعی چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر گونه ضعف، بی حسی، فلج یا مشکل در کنترل ادرار و روده را تجربه کردید، باید فوراً به پزشک متخصص مراجعه کنید. تشخیص و درمان زود هنگام تأثیر زیادی در روند بهبودی دارد.
جمعبندی
آسیب نخاعی یک وضعیت تخصصی است که نیازمند تشخیص دقیق، درمان تیمی و توانبخشی مرحلهبهمرحله دارد. ما در کنار شما هستیم تا بهترین مسیر درمان و بازتوانی را طراحی کنیم.
دکتر هوشنگ امامی- دکترای حرفه ای فیزیوتراپی، مسئول فنی بخش فیزیوتراپی بیمارستان فیرمانیه
سیستم عصبی اتونوم یا خودمختار از نظر آناتومیکی و عملکردی به دو بخش سمپاتیک و پاراسمپاتیک قابل تقسیم میباشد که فعالیت آنها اغلب مخالف هم است. تارهای عصبی که از مغز و از پایینترین بخش نخاع منشعب میشوند، اعصاب پاراسمپاتیک را تشکیل میدهند و تارهایی که از قسمت میانی نخاع شوکی منشا میگیرند، اعصاب سمپاتیک را بوجود میآورند.
اطلاعات اولیه
بافت عصبی که از سلولهای عصبی یا نورون (Neuron) و سلولهای پشتیبان به نام سلولهای گلیال یا نوروگلی (neuroglia) تشکیل شده کل سیستم عصبی بدن را شامل میشود . نورون واحد ساختمانی و عملکردی دستگاه عصبی است که در مرحله جنینی از اپیاتلیوم پوشاننده لوله عصبی منشا میگیرد. ویژگیهای اصلی نورونها تحریک پذیری و تولید تکانهها یا ایمپالسهای عصبی و انتقال این تکانه است. هر نورون از جسم سلولی و دو نوع زایده به نامهای دندریت و اکسون تشکیل شده است. جسم سلولی حجیم ترین قسمت سلول و حاوی هسته و عمده ارگانلهای سلول عصبی است.
دندریتها که به صورت زوایدی کوتاه و بلند ، منشعب و متعدد دیده میشوند و گیرنده تحریکات هستند. اکسون (axon) ، زایدهای است بلند و منفرد که انتقال تحریکات را از جسم سلولی به سلولهای سایر بافتها بر عهده دارد. محل تماس سلولهای عصبی با یکدیگر و یا با سلولهای سایر بافتها جهت انتقال تحریکات ، اصطلاحا سیناپس نامیده میشود. دستگاه عصبی شامل دستگاه عصبی محیطی و دستگاه اعصاب مرکزی است. دستگاه عصبی محیطی متشکل از گانگلیونها و اعصاب محیطی است. گانگلیونها یا عقدههای عصبی ساختمانهایی هستند که محل قرار گیری جسم سلولی نورونها در خارج از سیستم اعصاب مرکزی میباشند.
اعصاب محیطی
دستگاه عصبی محیطی از گانگلیونها و اعصاب محیطی تشکیل شده است که اعصاب محیطی خود شامل دو نوع حسی و حرکتی میباشند. اعصاب حرکتی و حسی در حالت کلی به دو دسته سوماتیک و احشایی تقسیم میشوند. آن دسته از اعصاب حرکتی که عضلات مخطط را عصب دهی میکنند و عمل آنها ارادی است، اعصاب حرکتی سوماتیک نامیده میشوند. دستهای از اعصاب حرکتی که عضلات صاف جدار احشا و سلولهای مترشحه را عصب دهی میکنند اعصاب حرکتی احشایی یا غیر ارادی نامیده میشوند که دسته اخیر تحت عنوان دستگاه عصبی اتونوم هستند.
اعصاب حسی ، تحریکات دریافتی از قسمتهای مختلف بدن را به مغز و نخاع منتقل میکنند. آن دسته از اعصاب حسی که تحریکات دریافتی از پوست را به سیستم عصبی مرکزی انتقال میدهند به اعصاب حسی سوماتیک موسوم هستند. آن دسته از اعصاب حسی که تحریکات دریافتی از ارگانهای احشایی را به سیستم عصبی مرکزی منتقل مینمایند، اعصاب حسی احشایی نامیده میشوند. تحریکات دریافتی توسط اعصاب حسی احشایی بدون آگاهی انسان انجام میگیرد و از این نظر ، جز سیستم عصبی خودکار یا اتونوم محسوب میگردد.
دستگاه عصبی اتونوم یا خودمختار
آن دسته از نورونهای حرکتی که فعالیت عضلات صاف ، ترشح غدد ، ریتم قلب و در مجموع فعالیت ارگانهای احشایی را تنظیم میکنند تحت عنوان سیستم عصبی اتونوم شناخته میشوند. دستگاه عصبی اتونوم از تعداد زیادی گانگلیون اتونوم و دو نورون حرکتی در هر زنجیره به نام نورونهای پیش گانگلیونی و پس گانگلیونی تشکیل شده است. نورنهای پیش گانگلیونی ، نورونهایی هستند که جسم سلولی آنها در سیستم عصبی مرکزی قرار گرفته و اکسون آنها برای سیناپس با نورون بعدی تا گانگلیون امتداد یافته است.
نورونهای پس گانگلیونی ، نورونهایی هستند که جسم سلولی آنها در گانگلیونی واقع شده و اکسون آنها تا ارگان عامل امتداد یافته و پایانه عصبی را تشکیل داده است. در نورون پیش گانگلیونی و پس گانگلیونی در محل گانگلیون با یکدیگر سیناپس مییابند. اعصاب حرکتی سیستم عصبی اتونوم از دو بخش سمپاتیک و پاراسمپاتیک تشکیل شده است.
اعصاب سمپاتیک
در بخش سمپاتیک ، جسم سلولی نورون پیش گانگلیونی در شاخ جانبی (Lateral horn) نخاع قرار گرفته و اکسون آن به نام رشته پیش گانگلیونی پس از خروج از نخاع وارد گانگلیون سمپاتیک در مجاور مهرهها یا نزدیک احشا شده و با نورون پس گانگلیونی سیناپس حاصل میکند. اکسون نورون پس گانگلیونی به نام رشته پس گانگلیون به ارگان عامل ختم میگردد. در اعصاب سمپاتیک رشته پیش گانگلیونی معمولا کوتاه بوده رشته پس گانگلیونی بلند میباشد.
از آنجایی که اعصاب سمپاتیک در ناحیه سینهای – کمری از نخاع خارج میشوند، به بخش سینهای – کمری نیز موسوم هستند.در اعصاب سمپاتیک نوروترنسمیتر مترشحه از رشته پیش گانگلیونی استیل کولین و از رشتههای پس گانگلیونی ، نوراپینفرین میباشد (مادهای که از بخش مرکزی غدد فوق کلیوی نیز ترشح میشود) و به همین دلیل اعصاب سمپاتیک را اعصاب آدرنرژیک نیز مینامند.
اعصاب پاراسمپاتیک
در بخش پاراسمپاتیک ، همانند بخش سمپاتیک ، جسم سلولی نورون پیش گانگلیون در شاخ جانبی نخاع قرار گرفته و اکسون آن به نام رشته پیش گانگلیونی وارد گانگلیون پاراسمپاتیک (معمولا در مجاورت یا دیواه ارگان عامل) شده و با نورون پس گانگلیونی سیناپس حاصل میکند. اکسون نورون پس گانگلیونی به نام رشته پس گانگلیونی به فاصله کوتاهی پس از ترک گانگلیون به ارگان عامل ختم میگردد.
به این ترتیب در اعصاب پاراسمپاتیک بر خلاف اعصاب سمپاتیک رشته پیش گانگلیونی بسیار بلند و رشته پس گانگلیونی کوتاه میباشد.از آنجا که اعصاب پاراسمپاتیک در ناحیه جمجمهای – خاجی از نخاع خارج میشوند، به بخش جمجهای – خاجی موسوم هستند. در اعصاب پاراسمپاتیک نوروترنسمیتر مترشحه از رشتههای پیش گانگلیونی و پس گانگلیونی ، استیل کولین است و به همین دلیل اعصاب پاراسمپاتیک را اعصاب کولینرژیک نیز مینامند.
ديابت بيماريي است كه با افزايش سطح قند خون به دليل نقص در ترشح انسولين ، عملكرد انسولين يا هر دو ايجاد مي شود . انسولين هورموني است كه توسط سلول هاي بتاي پانكراس ترشح مي شود و براي استفاده يا ذخيره سوخت هاي بدن ( كربوهيدرات ، پروتئين و چربي ) ضروري است. (1)
ديابت نقش قابل توجهي در افزايش ابتلا به ساير بيماري ها ومرگ و مير دارد كه در صورت تشخيص و درمان به موقع كاهش مي يابد ( 1) .
بر اساس آمارهاي موجود 347 ميليون نفر در دنيا مبتلا به ديابت مي باشند . سازمان جهاني بهداشت پيش بيني كرده كه تا سال 2030ديابت هفتمين علت مرگ در دنيا خواهد بود و متاسفانه بيش از 80% مرگ هاي ناشي از ديابت در كشورهاي با در آمد كم و متوسط اتفاق مي افتد (2) .
در سال 2012 ،1/29 ميليون نفر يا 3/9% كل جمعيت آمريكا مبتلا به ديابت بوده اند (3) .
در سال2012 كل هزينه هاي ناشي از ديابت اعم از هزينه هاي مستقيم و غير مستقيم ديابت در آمريكا معادل 245 بيليون دلار برآورد شده است ( 4).به طوري كه متوسط هزينه هاي پزشكي مبتلايان به ديابت تقريبا دو برابر افراد غير مبتلاست ( 4و1).
انسولين
انسولين درسلول هاي بتاي پانكراس سنتز و در وزيكول هاي ترشحي ذخيره مي شود . ترشح انسولين تحت كنترل سطح گلوكز ، اسيدهاي آمينه خون و ساير هورمون هاست . افزايش دريافت گلوكز توسط سلول هاي بتا به دنبال افزايش غلظت گلوكز خون سبب افزايش OXPHOS ( فسفريلاسيون اكسيداتيو )به وسيله ميتوكندري سلول هاي بتا مي شود . افزايش نسبت ATP/ADPسبب مهار كانال هاي پتاسيمي حساس به ATP روي غشاء سلول و در نتيجه دپولاريزه شدن غشاي پلاسمايي و جريان يافتن كلسيم به داخل سلول مي شود . افزايش كلسيم در سلول تحريك اگزوسيتوز وزيكول هاي حاوي انسولين براي ترشح انسولين به داخل جريان خون را در پي دارد (6) .اين وقايع متوالي نشان مي دهد كه ترشح انسولين نيازمند فعاليت بيوانرژتيك طبيعي ميتوكندري است (6).
عملكرد متابوليك انسولين ، حفظ هموستاز گلوكز از طريق تنظيم دريافت گلوكز در عضله اسكلتي و سركوب توليد گلوكز در كبد است(5) .
مقاومت به انسولين
مقاومت به انسولين به صورت كاهش حساسيت اين عملكرد متابوليكي تعريف مي شود (5).يا به عبارت ديگر مقاومت به انسولين كاهش توانايي بافت هاي هدف براي پاسخگويي مطلوب به غلظت طبيعي انسولين است (6). افراد مقاوم به انسولين ريسك بالاتري براي ابتلا به ديابت نوع دو و بيماري هاي قلبي عروقي در مقايسه با افراد داراي حساسيت طبيعي به انسولين هستند(5) .
ميتوكندري و تنظيم متابوليك بدن
ارگانيسم هاي هوازي اكسيژن را براي توليد انرژي از مواد مغذي به صورتATP در ميتوكندري مصرف مي كنند. توليد ATP نيازمند دو مرحله است . اول اكسيداسيون NADH يا FADH2. دوم فسفريلاسيون ADPو تبديل به ATP يا ( فسفريلاسيون اكسيداتيو) ( OXPHOS). اين دو مرحله در ميتو كندري با هم جفت مي شوند و OXPHOS يك راه كارآمد و حافظ انرژي در جريان پروسه توليد انرژي در ارگانيسم هاي هوازي است. (5)
بنابراين ميتوان گفت كه در بدن تنظيم متابوليكي وابسته به ميتوكندري است كه از طريق متابوليزه كردن مواد مغذي و توليد ATP و گرما ، نقش مهمي در هموستاز انرژي بازي مي كند . عدم تعادل بين دريافت و مصرف انرژي سبب نقص عملكرد ميتوكندري به صورت كاهش نسبت توليد انرژي (توليد ATP)به تنفس (5)و كاهش تعداد ميتوكندري در عضله اسكلتي يا كاهش توليد ATP و كاهش تحريك ميتوكندري به منظور ترشح انسولين در سلول هاي بتاي پانكراس مي شود( 6).
براساس مطالعات انجام شده شايع ترين فرم ديابت يعني ديابت نوع دو و همچنين فرم MIDD توام با نقص در عملكرد ميتوكندري است (6).نقص عملكرد ميتوكندري با مقاومت به انسولين درعضله اسكلتي و بافت هاي ديگر از جمله كبد ، بافت چربي ، قلب و عروق و پانكراس همراه است(5) .
مقاومت به انسولين و نقص عملكرد ميتوكندري
مقاومت به انسولين در پاتوژنز ديابت نوع دو نقش محوري دارد . همچنين بر اساس شواهد نقص در عملكرد ميتوكندري توام با ديابت نوع دو و مقاومت به انسولين وابسته به سن است . عوامل ژنتيكي ، استرس اكسيداتيو ،بيوژنز ميتوكندري و افزايش سن ، افزايش دريافت مواد مغذي يا زندگي كم تحرك مي تواند عملكرد ميتوكندري را تحت تاثير قرار داده و سبب مقاومت به انسولين و ساير وضعيت هاي پاتولوژيك شود . افزايش دريافت مواد مغذي شامل دريافت بيش از مقدار مورد نياز اسيدهاي چرب يا هيپرگليسمي سبب افزايش ميزان ROS و كاهش بيوژنز ميتوكندريايي مي شوند كه كاهش بتا اكسيداسيون ،كاهش توليد ATP و افزايش توليد ROS را درپي دارد كه منجر به مقاومت به انسولين ، ديابت و بيماري هاي قلبي عروقي مي شود (5).
مداخلات درماني در ديابت
از آن جايي كه عملكرد ميتوكندري توام با بيوژنز ميتوكندري است، تحريك بيوژنز ميتوكندريايي ممكن است تاثير مثبت روي بيماري هاي متابوليك و قلبي عروقي داشته باشد(5).
درمان دارويي
از جمله داروهاي مورد استفاده در درمان ديابت thiazolidinediones است كه در بهبود مقاومت به انسولين در كبد ، آديپوسيت ، قلب و عملكرد سلول هاي بتا همچنين عملكرد اندوتليال در مطالعات حيواني و مداخلات انساني نشان داده شده كه ممكن است تا حدودي از طريق افزايش بيوژنز ميتوكندريايي اعمال شود(5).
داروي ديگري كه در درمان ديابت مورد استفاده قرار مي گيرد Metforminاست كه حساس كننده انسولين است زيرا سبب كاهش توليد ROS در نتيجه كاهش استرس اكسيداتيو و تحريك بيوژنز ميتوكندريايي است كه منجر به بهبود عملكرد ميتوكندري مي شود(5) .
ورزش
نقص عملكرد ميتوكندري ممكن است يكي از مكانيسم هاي مهم براي ظرفيت پايين آئروبيك و ريسك فاكتور بيماري هاي قلبي عروقي باشد . ورزش سبب بهبود عملكرد انسولين و تحمل گلوكز در افراد دچار مقاومت به انسولين در مدل هاي حيواني مي شود . بر اساس شواهد ، ورزش آئروبيك سبب تحريك بيوژنز ميتوكندريايي مي شود . تمرينات استقامتي سبب افزايش سايز و تعداد ميتوكندري و افزايش ظرفيت اكسيداتيو دخيل در بهبود متابوليسم گلوكز در بدن مي شود. همچنين افزايش بيان eNOS از طريق فعاليت فيزيكي سبب تحريك بيوژنز ميتوكندريايي مي شود(5) .
فعاليت فيزيكي با شدت متوسط توام با كاهش وزن سبب بهبود حساسيت به انسولين از طريق افزايش فعاليت زنجيره انتقال الكترون ميتوكندري در عضله اسكلتي و افزايش mitochondrial crista بدون تغيير در محتواي DNA ميتوكندري مي شود(5) .
كاهش وابسته به سن در ژن هاي ميتوكندريايي و بيوژنز ميتوكندريايي با ورزش آئروبيك بازيابي مي شود . بنابراين ورزش مي تواند سبب بهبود متابوليم گلوكز و ليپيد شود كه عمل و بيوژنز ميتوكندري را افزايش دهد(5) .
مداخله تغذيه اي ( محدوديت كالري ، استفاده از آنتي اكسيدان ها )
بر اساس مطالعات محدوديت كالري ، طول عمر را در همه موجودات از مخمر تا پستانداران افزايش مي دهد .محدوديت كالري سبب افزايش بيوژنز ميتوكندريايي ، افزايش مصرف اكسيژن و افزايش توليد ATP مي شود .
اعضامحدوديت كالري در موش سبب بهبود بيوژنز ميتوكندريايي و بهبود عملكرد ميتوكندري مي شود كه تا حدودي از طريق افزايش توليد NO انجام صورت مي گيرد . همچنين بر اساس مطالعات انجام شده نشان داده شده كه محدوديت كالري سبب القاء بيوژنز ميتوكندريايي و كاهش توليد ROS مي شود . بيوژنز ميتوكندريايي يا بهبود عملكرد ميتوكندري ممكن است مكانيسم عمده اثرات مثبت محدوديت كالري باشد .بنابراين اثرات مفيد محدوديت كالري از طريق افزايش بيوژنز ميتوكندريايي و افزايش عملكرد ميتوكندريايي مي تواند سبب بهبود متابوليسم گلوكز و ليپيد و مقاومت به انسولين شود(5) .
در اثر افزايش توليد ROS عملكرد ميتوكندري دچاراختلال شده ، همچنين اختلال در عملكرد ميتوكندري سبب توليد بيشتر ROS و محصولات ليپيدي مي شود(5) . تجمع ليپيد داخل سلولي در عضلات اسكلتي مقاوم به انسولين مشاهده مي شود(5) .
تجمع ليپيد سبب كاهش انتقال گلوكز و كاهش سنتز ATP مي شود . اما مشخص نيست كه آيا كاهش سنتز ATP سبب مقاومت به انسولين مي شود يا كاهش حساسيت به انسولين سبب كاهش توليد ATP مي شود(5).
تجمع متابوليت هاي ليپيدي به افزايش سنتز ليپيد نسبت داده نمي شود بلكه به كاهش بتا اكسيداسيون اسيدچرب در ميتوكندري نسبت داده مي شود (5). به همين دليل است كه مداخلات درماني استفاده كننده از مكمل آنتي اكسيدان ممكن است در قطع اين چرخه مفيد باشد . زيرا آنتي اكسيدان ها به وسيله جارو كردن راديكال هاي آزاد بدن را از آسيب عملكرد ميتوكندري و مقاومت به انسولين محافظت مي كنند(5) .
همچنين مشاهداتي پيشنهاد مي كنند كه angiotensin ΙΙ در نقص عملكرد ميتوكندري از طريق مكانيسم متفاوتي با افزايش اسيدهاي چرب مشاركت مي كند . مطالعات نشان داده اند كه افزايش ميزان بافتي angiotensin ΙΙ سبب افزايش ROS و وضعيت هاي غير طبيعي ميتوكندريايي توام با مقاومت به انسولين ، نقص عملكرد قلبي و التهاب عروقي و كاهش شل شدن عروق با واسطه NO مي شود(5) .
ROSتوليد شده در توسط افزايش angiotensin ΙΙ و در نهايت افزايش فعاليت NADPH oxidase ممكن است سبب بروز اتفافاتي از جمله تخريب پروتئين هاي سلولي شود كه بيوژنز و عملكرد ميتوكندريايي را تحت تاثير قرار مي دهد (5).
بنابراين استراتژي هاي درماني جديد كه عملكرد و بيوژنز ميتوكندري را تنظيم ميكند ممكن است راههاي درماني براي بهبود عملكرد انسولين و كاهش توليد انسولين در سلولهاي بتا و كاهش تجمع ليپيد در كبد و نقص عضله اسكلتي و شل شدن اندوتليال باشد (5).
پاورقي
Oxidative phosphorylation: OXPHOS
NADH :Nicotinamide Adenine Dinucleotide
Flavin Adenine Dinucleotide :FADH2
Maternally Iherited Diabetes And Deafness: MIDD
رشد و تقسيم ميتوكندري هاي از قبل تشكيل شده: Mitochomndrial Biogenesis
دکتر هوشنگ امامی: دکترای حرفه ای فیزیوتراپی و مسئول فنی بخش فیزیوتراپی بیمارستان فرمانیه
اگر بعد ازماهها پیچ خوردگی مچ پا هنوز درد ،تورم و بی ثباتی مزمن در مچ پا دارید مطلب زیرشما را راهنمایی خواهد کرد
مچ پا بدلیل سطح اتکای کم و عدم پوشش عضلانی مستحکم در سمت داخل و خارج در مرض آسیب های زیادی از جمله پیچ خوردگی وشکستگی در حین فعالیتهای روز مره زندگی می باشد .پیچ خوردگی وپاره گی رباطهای اطراف مفاصل مچ پااز جمله شایع ترین اختلالات در این ناحیه است که اگر به درمان آن خوب توجه نشود دچار عوارضی از قبیل بی ثباتی وپیچ خوردگی مکررمچ پا خواهد شد. رباطهای سمت خارج ضعیف تر از سمت داخل می باشند و برای همین 85درصد پیچ خوردگیها باعث پاره گی و کشیدگی رباطهای سمت خارج می شود.درمان آسیب رباطهای مچ پا ابتدا توسط متخصصین ارتوپدی و سپس فیزیوتراپیست ها انجام میگیرد. که برحسب شدت ضایعه(درجه یک تا درجه سه) از یک آتل گیری تا گچ گیری به مدت یکماه ودر بعضی موارد جراحی می باشد. نکته قابل تامل دراین است که متاسفانه افراد آسیب دیده درمان پیچ خوردگیهای مچ پا را چه درمرحله ارتوپدی (خود سرانه آتل و یا گچ را زود تر باز می کنند )و چه درمرحله فیزیوتراپی بطور کامل ادامه نمی دهند وهمین مسئله باعث می شود که افراد در پیاده روی های طولانی ،درد و تورم دائمی داشته باشند. وخود را ازیک تفریح و ورزش لذت بخش محروم کنند نکته مهم دیگر این است که رباطهای اطراف مچ پا دارای گیرنده های حس عمقی زیادی هستند که با عث حفظ ثبات و تعادل بدن می شود.عدم درمان کامل و مطلوب نتیجه اش اختلال درارسال اطلاعات حس عمقی ، بی ثباتی وپیچ خوردگی های مکرر و مزمن مچ پا خواهد شد.برای جلو گیری از ایجاد عوارض بایستی دستورات و توصیه های پزشک (متخصص ارتوپدی ویا طب فیزیکی ) و فیزیوتراپیست را به نحو احسن اجرا کرد. برای درمان فیزیوتراپی و توانبخشی موارد زیر توصیه می گردد:
هنگام آسیب دیدگی تا 24 ساعت اولیه برای کاهش درد ، تورم وخون ریزی از کیسه یخ بمدت 10 دقیقه به فواصل 2 الی 4 ساعت یکبار استفاده نمائید.درصورت در دسترس بودن اسپریهای خنک کننده در حین آسیب توصیه می گردد
پس از طی مراحل درمان ارتوپدی به یک مرکز فیزیوتراپی مراجعه نمائید که در آن مرکز فیزیوتراپیست درمانهای زیر را برایتان انجام خواهد داد:
ابتدا برای کاهش درد و التهاب ازدستگاهای کاهنده درد وتورم استفاده می کند.(تصویر 5281)ممکن است باند کشی هم برایتان توصیه نمایدکه روش درست بستن آن را به شما یاد می دهد
از روش گرما درمانی (ترموتراپی)مثل اشعه مادون قرمز (تصویر5417) و امواج اولتراسوند (تصویر5254)برای تسریع کاهش التهاب مزمن ،درد وافزایش گردش خون برای سرعت بخشیدن به روند ترمیم رباطها و بافتهای صدمه دیده استفاده می نماید
لیزر اثر خوبی برای ترمیم آسیبهای رباطها دارد و روند درمان را تسریع می کند
تمرینات تقویتی برای عضلات اطراف مچ پا انجام و آموزش داده می شود
ممکن است فیزیوتراپیست برای بدست آوردن دامنه حرکتی مفاصل مچ پا از تکنیک درمانهای دستی (مثل موبلیزاسیون) استفاده نماید
در مراحلی که درد و تورم از بین رفت تمرینات حس عمقی توسط تخته تعادل برای افزایش ثبات و تعادل حتما انجام خواهد گرفت
چون در این مرحله بیمار درد وتورم ندارد معمولا این مرحله توسط بیماران ادامه نمی یابد همین مسئله باعث ایجاد عوارض میشوددرصورتیکه تمرینات بر روی تخته تعادل بایستی تا مرحله ای ادامه یا بد که بیمار بتواند با چشم بسته حداقل 10 ثانیه روی یک پا بایستد اگراین تمرینات را تا مرحله آخر توانست انجام دهد اصطلاحا می گویند فرد به مرحله کامل توانبخشی وبه چابکی مطلوب رسیده است بخصوص در ورزشکاران وجوانان (تصاویر5284-5293-5455-5470-5474)
یکی از موارد خیلی مفید که در اواخر درمان فیزیوتراپی خصوصا در ورزشکاران وجوانان بایستی تاکید شود دویدن به سمت عقب برای افزایش بیشتر ثبات و تعادل می باشد
البته در آسیب های شدید که گاهی با شکستگی قوزک نیز همراه است (بخصوص قوزک داخلی)پوشیدن کفش ساق دار یا نیم پوتین به جلوگیری از بی ثباتی کمک خواهد کرد .
دکتر هوشنگ امامی دکترای حرفه ای فیزیوتراپی- مسئول فنی بخش فیزیوتراپی بیمارستان فرمانیه
تمرین درمانی یعنی استفاده از حرکت برای اهداف درمانی که این اهداف عبارتند از تقویت عضلات ، حفظ دامنه حرکتی و کارآیی عضو ، ایجاد تعادل و هماهنگی عصبی – عضلانی، بهبود سلامتی و کاهش درد.
در حرکت درمانی اگر فرد بتواند حرکات راخودش انجام دهد از تمرینات فعال و اگر نتواند از تمرینات غیر فعال استفاده می شود .
تاریخچه
در زمانهای قبل برخی از حکما و اطباء مثل سقراط ، ارسطو ، بو علی سینا و … ورزش را به صورت پراکنده برای بعضی از بیماران تجویز می کردند ( سبک قدیمی ). نخستین کسی که به سبک فعلی حرکت درمانی را تدوین نمود لینگ بود که ورزشها و نرمشهای سوئدی را تدوین نمود که این ورزش ها اولین برنامه کلاسیک حرکت درمانی بود.در بعضی از کشورهای جهان مانند چین و هند در دوران باستان، ورزشها و نرمشهایی وجود داشته که فرد برای رسیدن به آرامش روحی و جسمی و بدست آوردن سلامتی از آن استفاده می کرده است مانند یوگا در هند. در حال حاضر حرکت درمانی بخش مهمی از رشته فیزیو تراپی و کاردرمانی محسوب می شود بگونه ای که برخی درمانهای فیزیوتراپی را به دوقسمت مهم تقسیم می کنند : حرکت درمانی و الکتروتراپی . در بعضی از کشورها رشته های ویژه ای بنام ورزش درمانی دایر شد که هدف اصلی آن استفاده از تمرینات و نرمشهای طبی جهت درمان اختلالات و بیماریهای انسان است.
اهداف حرکت درمانی
هدف از حرکت درمانی حفظ و بدست آوردن توانائیهای عملی فرد است. یعنی فرد بتواند تمام کارها و فعالیتهای روزمره را بدون مشکل و مسئله خاصی انجام دهد و همچنین فرد بتواند هرچه سریعتر و زودتر بعد از ضایعه یا بیماری به فعالیتهای روز مره زندگی یا ورزش برگردد.
اهداف کلی حرکت درمانی
پیشگیری از بروز اختلالات و بیماریهای جسمانی مانند آرتروز
درمان بعضی از ضایعات و بیماریها مانند کمردرد
جلوگیری از پیشرفت ضایعه مثل جلوگیری از آتروفی عضلانی بدنبال ضایعات عصبی– عضلانی
اهداف جزئی حرکت درمانی
بدست آوردن دامنه حرکتی مفاصل
بدست آوردن انعطاف پذیری مطلوب در بافتها
جلوگیری از ایجاد تغییر شکل در مفاصل و عضلات
تقویت عضلات و بافتها
کاهش تورم و التهاب بافتها
کنترل درد فرد
اثرات و نتایج حرکت درمانی
انجام تکنیکها و روش های مختلف حرکت درمانی موجب تغییرات متعددی در بافتهای بدن می گردد.
حرکت درمانی باعث تسریع در بهبود بیماری فرد می گردد. بعنوان مثال چنانچه شکستگی یا ضایعه دیگری در پای ورزشکار رخ داده باشد و آن ناحیه مدتی در گچ بی حرکت و ثابت بوده باشد می توان با حرکت درمانی پس از برداشتن گچ ، حرکات و عضلات فرد را تقویت نمود و بدین وسیله آن ورزشکار یا فرد سریعتر به فعالیت خواهد پرداخت.
حرکت درمانی موجب می شود که ارتباط و هماهنگی بین سیستم عصبی ـ عضلانی بهتر و راحتتر برقرار گردد. بعنوان مثال در بعضی از بیماریها مثل سکته مغزی که تعدادی از سلول های عصبی فرد از بین می رود و در نتیجه ارتباط بین مغز و عضلات از بین می رود، با حرکت درمانی می توان با کمک گرفتن از سلول های باقیمانده عصبی، ارتباط دوباره بین سیستم عصبی فرد با عضلات او برقرار نمود. بنابراین حرکت درمانی می تواند موجب تسهیل ارتباط بین مغز و عضله شود.
با حرکت درمانی می توان بعضی از مهارتهای از دست رفته را دوباره کسب نمود بعنوان مثال چنانچه فردی دچار صدمه دیدگی در مچ پا شده باشد و در نتیجه مهارتهای تعادل و هماهنگی حرکات مچ پای او کاهش یافته باشد، می توان با حرکت درمانی این مهارتها را دوباره کسب نمود.
از اثرات دیگر حرکت درمانی جلوگیری از ضعف و لاغری عضلات است زیرا در اثر عدم ایجاد انقباض در عضله پس از مدتی حجم فیبر های عضله کاهش پیدا می کند و بدین ترتیب عضله دچار ضعف و لاغری می شود و از آنجائیکه که حرکت درمانی موجب افزایش گردش خون و بهبود وضع تغذیه فیبر های عضله می گردد می توان با آن از لاغری یا آتروفی عضلات پیشگیری نمود.
انجام حرکت درمانی بطور مداوم نقش مهی در اصلاح وضعیت بدن افراد دارد. بسیاری از افراد در اثر انجام کار یکنواخت و ثابت در اثر فقر حرکتی، دچار انحرافاتی در وضعیت بدن بویژه ستون فقرات انجام نرمشهای حرکت درمانی مثل سایر تمرینات ورزشی تاثیرات فیزیولوژیکی دارد و باعث افزایش و بهبودی کار ارگانها و اندامهای بدن ، افزایش کارآیی قلب ، افزایش گردش خون و بهتر شدن عضلات و بافتها و تقویت عضلات می گردد.
به اثرات روحی و روانی حرکت درمانی نیز می توان اشاره نمود که یکی از این اثرات ایجاد اعتماد به نفس در فرد می باشد. بدین دلیل که اکثر افرادی که در اثر بیماری یا ضایعه خاصی مدتها فاقد فعالیت و تحرک بوده اند با انجام حرکت درمانی و نشان دادن توانایی و مهارت خود اعتماد به نفس بیشتری بدست می آورند.
اثر دیگر حرکت درمانی ایجاد شادابی و نشاط است که بعد از 10 دقیقه ورزش کردن بدنبال ترشح بعضی هورمونها مانند آندروفین بدست می آید. با حرکت درمانی می توان به آرامش و راحتی دست یافت که برای بدست آوردن این آرامش باید نوع خاصی از حرکات درمانی مانند تمرینات ریلکسیشن و تمرینات مربوط به شل نمودن عضلات را انجام داد.
حرکت درمانی موجب بدست آمدن دا منه طبیعی حرکت در مفاصل می شود. گرچه ممکن است افراد در حین فعالیت و حرکات روزانه خود مفاصل و اندامها را حرکت دهند، ولی در اغلب موارد حرکت مفاصل در دامنه کامل انجام نمی گیرد برای بدست آمدن دامنه کامل و طبیعی مفاصل می توان از تمرینات مختلف حرکت درمانی استفاده نمود.
نکات مورد توجه در حرکت درمانی
برای کسب بهترین نتایج و تاثیرات سودمند حرکت درمانی، باید افراد آگاهی و شناخت کافی از ساختمان و آناتومی بدن و فیزیولوژی و بیومکانیک و پاتولوژی بیماریها داشته باشند.
آکاهی از نحوه اجرای صحیح حرکات بسیار مهم می باشد زیرا همانطوریکه اجرای صحیح حرکت درمانی اثرات و نتایج سودمندی دارد اجرای غلط حرکات باعث تاثیرات منفی برای بیمار خواهد شد.
انجام تمرینات باید در حد توانایی و قدرت فرد باشد و از انجام حرکاتی که موجب تشدید درد و ناراحتی بیمار می شود باید خودداری شود.
برای رسیدن به نتایج مثبت حرکت درمانی نباید عجله و شتاب کرد و باید بطور تدریجی و با یک برنامه ریزی دراز مدت به اهداف حرکت درمانی دسترسی پیدا کرد.
در مواقعی که التهاب و تورم در مفاصل و یا نواحی دیگر وجود دارد باید با احتیاط و مراقبت حرکات تجویز شود، زیرا امکان افزایش تورم و التهاب در مفصل بعد از انجام تمرینات حرکت درمانی وجود دارد. در صورت وجود تورم و التهاب در مفصل باید از انقباضات ایزوتونیک استفاده شود.
آگاهی از میزان اختلالات فیزیولوژیک بدن که منجر به از بین رفتن حرکات طبیعی شده اند.
ارزیابی توانایی باقیمانده بیمار که بر اساس آزمایشها و اندازه گیری قدرت عضلانی از طریق امتحان رفلکس ها و همچنین اندازه و حدود حرکات مفصلی و توانائی عملی و بالاخره حرکات غیر طبیعی نیز مشخص می گردد.
بیمار باید در وضع کاملا راحتی قرار گیرد بطوریکه عضلات در حداقل کشش قرار گیرند.
مفاصل بالاتر باید بی حرکت بمانند تا از حرکات غیر لازم جلوگیری شده و در قسمتی که تحت تمرین قرار می گیرد حداکثر نتیجه بدست آید.
تمام حرکات در هنگام اجرای حرکت و برگشت بحالت اولیه باید به آهستگی و به نرمی انجام گردد.
باید اطمینان حاصل شود که بیمار هدف تمرینها را درک کرده و طریقی را که باید انجام شود، فهمیده است.
تشخیص زمانیکه بیمار به حداکثر بهبودی رسیده و دیگر پیشرفت نمی کند ضروری است زیرا در غیر اینصورت با ادامه درمان وقت و نیروی بیمار تلف می شود.
اثرات و نتایج حرکت درمانی در عضلات
بروز عوارض در عضلات بدنبال بیماریها ناشی از دو علت عمده است:
صدمات و ضایعاتی که مستقیما متوجه عضله می شود مانند کشیدگی فیبر های عضله.
اختلالاتی است که متوجه ارگانها و بافتهای دیگر بدن می شود و بطور غیر مستقیم بر روی عضلات تاثیر می گذارند.
عوارض و مشکلات وارد بر عضلات بدنبال بیماریها
کاهش انعطاف پذیری عضلات
اگر فردی مدتی از عضو یا اندام خود استفاده نکند حالت ارتجاعی بافت از بین می رود و بدنبال آن حرکات مفاصل محدود می شود.
کاهش تحمل و خستگی پذیری عضلات
یکی دیگر از عوارضی که بدنبال بیماریها در عضلات به دلیل عدم فعالیت و تحرک بوجود می آید کاهش تحمل عضله است (منظور از تحمل عضله میزان مقاومت عضله در مقابل خسنگی است).
ضعف و آتروفی عضلات
بدلیل بیماری و یا درد حرکات فرد محدود شده و در نتیجه دچار ضعف و آتروفی عضلانی می شود.بدنبال آتروفی عضلانی ، قدرت و پس از مدتی حجم و اندازه عضله کاهش می یابد. آتروفی عضلانی باعث ایجاد تغییر در آنزیمهای عضله ، کاهش تولید پرو تئین، تغییر در حجم فیبر ها ، کاهش وزن عضله و کاهش در ذخیره اکسیژن می شود.
کاهش قدرت عضلات
بدنبال آتروفی عضلانی ، قدرت عضله نیز کاهش می یابد.
علل ایجاد کننده محدودیت حرکتی در مفاصل
عوامل محدود کننده حرکتی در مفاصل را می توان به دو دسته طبیعی و غیر طبیعی تقسیم نمود :
عوامل طبیعی محدود کننده حرکتی مفاصل
برخورد استخوان با استخوان: مانند برخورد استخوان های ساعد با بازو در هنگام باز شدن کامل آرنج.
تراکم و نزدیکی بافت نرم: مانند تاشدن زانو که به دلیل انقباض عضلات پشت ساق پا و برخورد آنها با عضلات پشت ران ، حرکت محدود می شود.
سفت شدن بافت نرم:مفاصل دائما با کوتاه شدن و یا سفت شدن بافتهای نرم در محدوده طبیعی خود قرار می گیرند این بافتهای نرم انقباض ناپذیرند یعنی قابلیت انقباض ندارند. این بافتها بر خلاف عضلات نمی توانند در خود تنش ایجاد کرده و ابتدا و انتهای آنها به هم نزدیک شوند مانند کپسول مفصلی و لیگامنتهای اطراف مفاصل. کپسول های مفصلی از بافتهای محکم و لیفی تشکیل شده اند که روی مفصل را می پوشانند. بدلیل شکل و محلی که کپسول مفصلی به استخوان متصل می شود، می تواند در مقابل حرکت شدید مقاومت ایجاد نماید.
لیگامنتهایی که در خارج از کپسول مفصلی قرار گرفته به همین شکل فعالیت می کند و باعث محدودیت حرکت می شوند. اتصال و محکم شدن آنها در مفصل ویژه ای باعث پیشگیری از حرکات غیر طبیعی آن می شود. بافت انقباض پذیر ( عضله و تاندون ) نیز به کمک بافت غیر قابل انقباض از حرکت شدید مفصل جلوگیری می کند. بعنوان نمونه عضلات ران به حرکت محدود مفصل ران کمک می کنند در حالیکه کپسول مفصلی ران نخستین محدود کننده حرکت شدید و غیر طبیعی این عضو است.
عوامل غیر طبیعی محدود کننده حرکتی مفاصل
درد:احساس درد نشان دهنده آن است که حرکت در خارج ازدامنه طبیعی خود انجام گرفته است. اگر حرکت دادن یک عضو موجب بروز درد شود، بهتر است انجام نگیرد.از طرفی، درد یک اثر بازتابی بر روی عضله دارد. در صورت بروز درد فعالیت عضله در پاسخ به این درد، متوقف می گردد و نیروی انقباضی آن کاهش می یابد. این مهار بازتابی، پاسخ به درد ناشی از آسیب به عضله و اعضای اطراف آن است. بعد از مدتی، فعالیت طبیعی عضله متوقف شده و باعث آتروفی آن می گردد و در نتیجه عضله بحدی ضعیف می شود که توانایی وارد کردن نیروی کافی را نداشته و دامنه حرکتی مفصل کاهش می یابد.
تورم:تورم با کاهش قابلیت کشش ملایم بافتهای نرم، از حرکت طبیعی آنها جلوگیری می کند. در هنگام تورم بدلیل آزاد شدن مایع بداخل مفصل در نتیجه آسیب دیدگی ، میزان حرکت کاهش می یابد. چنین تجمع مایعی در آسیب دیدگی رباط متقاطع قدامی زانو رایج است. این رباط دارای ساختمان عروقی بوده و تخریب تارهای آن منجر به خونریزی می گردد. خون در این حالت بداخل زانو نفوذ می کند. در صورتیکه کپسول مفصلی زانو سالم باشد تجمع خون چنان می نماید که داخل یک بادکنک، آب ریخته باشند. با توقف خونریزی، کپسول مفصلی، خون را در داخل خود نگهداری می کند. وجود مایع در داخل زانویی که کپسول مفصلی آن سالم است، نشان دهنده آسیب به رباط متقاطع است. بدلیل اینکه خون موجود در داخل مفصل بطور غیرعادی تجمع یافته ، حرکت طبیعی آن مختل می گردد. بعلاوه وجود مایع در کپسول مفصلی باعث مهار بازتابهای عصبی در ماهیچه چهار سر ران شده و چنین وضعیتی ، دامنه حرکتی را بیش از پیش محدود می نماید.
ضعف عضلات:برای حرکت مفصل در دامنه مناسب، لازم است عضلات دارای نیروی کافی باشند . بنابراین اگر عضله ضعیف باشد قادر به انجام حرکت در دامنه کامل حرکتی نخواهد بود.
ایجاد چسبندگی در کپسول مفصلی
خرابی غضروف مفصلی مانند آرتروز
کوتاه شدن موضعی بافتهای انقباضی و غیر انقباضی
دامنه حرکتی
دامنه حرکتی یعنی حرکت کامل طبیعی و بدون محدودیت به دور مفصلی ویژه ای.
دامنه حرکتی را می تون بصورت زیر طبقه بندی نمود:
دامنه حرکتی فعال: که با انقباض یا تنش فعال عضله ایجاد می شود. نیروی ایجاد شده بوسیله عضله ای که وظیفه اصلی آن حرکت عضو ویژه ای است سبب میشود تا آن عضو به طرف مبدا عضله کشیده شود. دامنه حرکتی فعال می تواند در جهت جاذبه و با حذف آن و یا در جهت مخالف آن انجام گیرد. این نوع دامنه حرکنی می تواند وسیله خوبی برای اندازه گیری میزان اثر بافتهای ماهیچه و تاندون روی حرکت مفصل باشد.
دامنه حرکتی فعال کمکی: در این نوع دامنه حرکتی، عضو مورد نظر بیشتر از میزان طبیعی دامنه حرکتی خود حرکت می کندو چون حرکت در دامنه بیشتر از طول طبیعی عضله انجام می شود، ادامه آن نیاز به کمک دارد.این کمک می تواند توسط نیروی جاذبه، یک عضو دیگر بدن، یک جسم یا نیروی خارجی اعمال شود.
دامنه حرکتی غیر فعال:دامنه حرکتی غیر فعال ، بدون هیچگونه دخالت عضله و کمکی صورت می گیرد. این کار معمولا توسط فرد دیگری که عضو مورد نظر را با دست می گیرد،انجام می شود.
ارزیابی و سنجش دامنه حرکتی
شاید رایج ترین روش ارزیابی دامنه حرکتی در یک مفصل استفاده از زاویه سنج یا گونیامتراست. برای اندازه گیری دامنه حرکتی، بازوهای گونیامتر را در راستای استخوان ها، و محور آن روی مفصل مورد ارزیابی قرار می گیرد(بطوری که تغییر شکل مفصل باعث تغییر شکل زاویه سنج گردد). سپس از فرد می خواهیم که عضو را تا جایی که می تواند حرکت دهد و اگر فرد قادر به حرکت عضو نبود، توسط فرد دیگری حرکت در عضو صورت می گیرد. زاویه ای که گونیامتر نشان می دهد، نشان دهنده دامنه حرکتی مفصل می باشد.
در بعضی موارد دامنه حرکتی را می توان بوسیله نوارهای ویژه اندازه گرفت. بعنوان مثال برای اندازه گیری انعطاف عضلات پشت، در تست خم شدن تنه به جلو، باید فاصلهء نوک انگشتان دست تا زمین را بوسیله این نوار اندازه گرفت.
خم شدن جانبی را با فاصله ای اندازه می گیرند که انگشنان فرد هنگام خم کردن بدن به چپ یا راست، پایین تر از سطح زانو طی می کند.
انواع حرکت
بطور کلی حرکات را به دو نوع تقسیم می کنند:
حرکات غیر فعال یا passive: که توسط نیروی خارجی(مکانیکی ، دست درمانگر یا حتی جاذبه)انجام می شوندو بیمار در انجام آنهاهیچ نقشی ندارد. حرکات غیرفعال به سه دسته تقسیم می شوند:
غیرفعال آزاد: حرکت در دامنه کامل و بدون هیچ محدودیتی به راحتی انجام می شود.
غیرفعال فشاری: حرکت در دامنه ای بیش از آنچه به راحتی قابل انجام است، انجام می شود. یعنی علیرغم درد، اندکی حرکت را ادامه داده و مجددا به وضعیت شروع بر می گردیم. در این نوع نیز کلیه قوانین مربوط به حرکات غیرفعال باید مد نظر قرار بگیرند.
کشش غیرفعال
حرکات فعال یا active: تمریناتی هستند که توسط نیروی عضلانی بیمار انجام می شوند و برای حفظ و بهبود کارایی عضو در کلیۀ مراحل درمان، ضروری می باشند. حرکات فعال برای رسیدن به اهداف زیر مورد استفاده قرار می گیرند:
تقویت عضلانی
افزایش دامنه حرکتی
افزایش هماهنگی عصبی – عضلانی
برای کسب نتایج بهتر ، باید تمرینات موضعی را با ورزش های عمومی همراه کرد تا حرکات عضو آسیب دیده با کل بدن هماهنگ گردند. در بعضی موارد ضروریست که ورزش هایی مانند شنا ، پیاده روی و دوچرخه سواری نیز انجام شوند.
هنگام انجام حرکات فعال باید اصول زیر را مورد توجه قرار داد :
حرکات باید بصورت نرم و ریتمیک انجام شوند تا فشار ناگهانی به بافتهای مفاصل و عضلات وارد نشود. منظور از ریتمیک بودن حرکت آن است که بعد از هر انقباض، یک دوره استراحت در نظر گرفته شود.این کار موجب بهبود گردش خون و دفع بهتر مواد زائد می گردد.
وضعیت های شروع حرکات باید طوری انتخاب شوند که کار عضله تسهیل شده و حتی الامکان با ثبات باشند که به تعادل بیمار کمک کنند. وضعیت های انتخاب شده باید با مرحله بهبودی بیمار نیز تطابق داشته باشند. مثلا ممکن است بیمار در مراحل اولیه ، تمرین را در حالت خوابیده انجام دهد ولی با بهبود وضعیت عمومی بتواند در وضعیت نشسته نیز تمزینات را انجام دهد.
تمرینات باید از مرحله ضعف شدید تا مرحله استفاده کامل از عضو بتدریج پیشرفت داده شوند. روش پیشرفت حرکات بستگی به هدف از انجام آنها دارد. ولی روش معمول، افزایش مدت انجام ورزش است.
حرکات فعال باید بیشترین دامنه حرکتی ممکن در مفصل را دربرگیرند خصوصا” در دامنه هایی مثل دامنه انتهایی بازکردن زانو، که در راه رفتن حائز اهمیت می شوند.
حرکات فعال به سه دسته تقسیم می شوند:
1.فعال آزاد Free active
2.فعال کمکی Assisted active
3.فعال مقاومتی Resisted active
حرکات فعال آزاد: این نوع حرکات توسط نیروی عضلانی بیمار و بدون هیچگونه نیروی خارجی بصورت کمک یا مقاومت ( غیر از جاذبه) انجام می شوند.انجام آنها ازابتدا تاانتهای مراحل بهبودی ضروری است و نه تنها بیمار را مستقل می کنند، بلکه بصورت گروهی نیز می توانندانجام شوند. ضمنا برای انجام آنها ابزار خاصی لازم نمی باشد.
موارد استفاده حرکات فعال آزاد
افزایش قدرت عضلانی : داشتن دامنه حرکتی کافی بدون قدرت مناسب عضلانی بی فایده است. بعبارتی برای عملکرد مطلوب، وجود قدرت کافی ارجح است، حتی اگر دامنه حرکت کامل نباشد.برای افزایش قدرت بوسیله تمرینات فعال از روش های زیر استفاده می شود:
افزایش طول بازوی مقاوم اهرم حرکت: مثلا در حرکت بازکردن تنه اگر دستهای بیمار پشت سرش قرار بگیرند، حرکت سخت تر از زمانی است که دستها در کنار تنه نگه داشته شوند.
خارج کردن عضلات کمکی از انقباض: مانند باز بودن انگشتان هنگام خم کردن مچ دست، برای جلوگیری از عمل کمکی خم کننده های انگشتان.
افزایش دامنه حرکتی: مسلما انجام حرکت در دامنه حرکتی بیشتر، نیازمند قدرت عضلانی بیشتری است.
افزودن حرکات جانبی به تمرین مورد نظر:این کار موجب افزایش قدرت عضلانی اصلی می شود. مانند خم کردن همزمان تنه و رانها در حال طاق باز خوابیده.
پیشرفت انقباض از نوع ایستا به پویا: ماننداینکه ابتدا انقباض عضله چهار سر رانی بصورت ایزومتریک انجام شود و بعد بتدریج حرکت در دامنه کم آغاز گردد.
کند کردن ریتم حرکت: هرچه حرکت آهسته تر انجام شود،قدرت عضلانی بیشتری را طلب می کند و حرکت بصورت کاملا کنترل شده انجام خواهد شد.
تبدیل حرکت حذف جاذبه به حرکت برخلاف جاذبه.
افزایش دامنه حرکت
تند کردن ریتم حرکت: هرچه حرکت سریعتر انجام شود، فرد قادرست آن را در دامنه بیشتری انجام دهد.
افزایش فشار انتهای حرکت: یعنی بیمار سعی کند دامنه انتهایی را با نیروی بیشتری انجام دهد.
انجام حرکات با فشار زیاد و در مدت طولانی: مثلا افزایش دامنه خم کردن زانو. بیمار درحالت طاق باز خوابیده، زانو را در حالتی که از تخت آویزان شده است خم می کند.
